Moleculaire stoffen in bloed (01)

De informatie op deze bladzijden is meer dan je nodig zult hebben voor het maken van de folder. Dit heeft twee redenen. Enerzijds moet je voor een goed werkstuk altijd meer weten dan je er in stopt. Anderzijds heb je de informatie later nodig bij andere onderdelen van scheikunde, ANW, en waarschijnlijk ook bij vervolgstudies.

Moleculaire stoffen zijn stoffen die zijn opgebouwd uit moleculen. Voorbeelden zijn water, suiker en ammoniak. Zouten zijn geen moleculaire stoffen omdat deze zijn opgebouwd uit ionen. Zouten zijn ionaire stoffen.

Ureum is een belangrijk afbraakproduct van de eiwitstofwisseling. Elk eiwitmolecuul bevat stikstofatomen. Als je lichaam eiwit verteert, zet het de overmaat stikstof om in ureum. De stikstof wordt via de nieren in de urine uitgescheiden. Bij nierziekten gebeurt dit niet of onvoldoende, waardoor ureum het lichaam niet verlaat en er vergiftigheidsverschijnselen optreden.
(Meer over ureum is te vinden op
http://smallfry.dmu.ac.uk/chem/mom/urea/ureac.html.)

 

Opdracht (MS1)
werkblad
Wat wordt hier bedoeld met 'stikstof': de stof stikstof zoals die in de lucht voorkomt of verbindingen waarin stikstof voorkomt? Verklaar.

De molecuulformule van ureum is CH4N2O.

De structuurformule is: 

 

Opdracht (MS2)
werkblad
Wat is het verschil tussen een molecuul- en een structuurformule?


Een molecuulmodel van ureum staat hieronder.

Om het model te kunnen zien is het noodzakelijk de 'plug in' Chime te laden. Een 'plug in' is een hulpprogrammaatje bij Internet dat het mogelijk maakt om bijvoorbeeld videofilmpjes of animaties te zien. De plug in Chime is speciaal gemaakt om driedimensionale molecuulmodellen te laten zien. Je kunt de modellen ook ronddraaien.

Als je geen beeld ziet, dan moet je eerst Chime downloaden. Chime is gratis te downloaden vanaf de officiŽle site http://www.mdlchime.com/chime/ of als je hier klikt. Kies in het laatste geval voor "Dit programma starten vanaf de huidige locatie". Op de CD-rom-versie van deze lesmodule staat ook een versie van Chime. Ga met "Verkenner" of "Deze computer" naar de CD-rom en dubbelklik op <MDLChime26SP4.exe>. 

Als je een beeld ziet, klik dan met de rechtermuisknop in het beeldvenster en selecteer Display -> Spacefill -> Van der Waals Radii. Met de linkermuisknop ingedrukt kun je het molecuulmodel draaien. Vergelijk dit ruimtevullend (Spacefill) model eens met het balletje/stokje- (Ball & Stick) model.

 

Opdracht (MS3)
werkblad

Wat is de belangrijkste reden dat ureum goed in water oplost?

Een foto van ureumkristallen staat hieronder. De kleuren komen door het gebruikte filter van de miscroscoop die gebruikt is om de kristallen te vergroten. 

©
foto: Loes Modderman, www.scienceart.nl/HOMEpage.htm.

Kristallen ontstaan doordat de deeltjes (moleculen, atomen of ionen) zich regelmatig rangschikken. Als de deeltjes ionen zijn, heeft het kristal een ionrooster. Als de deeltjes moleculen zijn, heeft het kristal een molecuulrooster.
Kenmerkend voor een molecuulrooster is de vanderwaalsbinding of vanderwaalskracht die tussen de moleculen optreedt. De vanderwaalsbinding is een intermoleculaire kracht, een kracht tussen moleculen. Er zijn drie typen vanderwaalsbinding: de londonkracht, de dipool-dipoolbinding en de waterstofbrug.

 

Opdracht (MS4) Zoek eens in de kast met chemicaliën, of vraag aan de TOA, hoe de stof ureum er uitziet.
werkblad

Schrijf op hoe je je ureum voorstelt op macroscopisch, nanoscopisch en symbolisch niveau.

werkblad en discussie Is een structuurformule een model op nanoscopisch of op symbolisch niveau? Bediscusieer je mening met klasgenoten.

 

Opdracht (MS5)
werkblad
Maak een tabel waaruit de overeenkomsten en verschillen tussen het molecuulrooster en het ionrooster duidelijk worden. Verwerk in de tabel:
  • het soort deeltjes waaruit het rooster is opgebouwd;
  • de binding tussen de deeltjes en de eventuele binding in de deeltjes;
  • de sterkte van de bindingen (relatief hoog of relatief laag);
  • de hoogte van het smeltpunt (relatief hoog of relatief laag).

 


    volgende pagina top pagina


Op de cd-rom versie van dit lespakket staat ook een versie van Chime. Ga met "Verkenner" of "Deze computer" naar de cd-rom en dubbelklik op "Chime26SP2.exe".