Inleiding

Index

  • Algemeen
  • Beschrijving van het ecologisch systeem
  • Simulatieprogramma
  • Tekst printen

    Tip:
    Print deze pagina uit en gebruik de uitdraai als handleiding.
    Zie hiervoor het kopje 'Tekst printen'.

    Algemeen

    Dit is een instructieprogramma van een ecologisch systeem waarin roofdieren en prooien voorkomen. Er wordt gebruik gemaakt van een simulatie waarin de aantallen roofdieren, prooien en de hoeveelheid voedsel wordt afgebeeld. De instructie bestaat uit een beschrijving van het gebruikte model en een aantal casussen. In deze casussen worden de geleerde begrippen en relaties in de praktijk gebracht door een oplossing te vinden voor een bepaald probleem.
    De verschillende windows die in dit programma gebruikt worden, zijn allemaal (dus deze ook) veranderlijk in grootte. Door op het vierkantje rechtsonder te klikken, en vervolgens met de muis te slepen, kan het formaat van het window gewijzigd worden. Wanneer een window niet meer zichtbaar is, doordat er een ander window overheen ligt, kan het window naar voren worden gehaald door in de menubalk bovenaan op 'Window' te klikken en vervolgens het window te kiezen uit de lijst.

    Ga naar terug naar index

    Beschrijving van het ecologisch systeem

    Het systeem dat hier beschreven wordt is een ecologisch systeem waarin lemmingen (prooien en dus voedsel voor de roofdieren) , vossen (roofdieren) en voedsel voor de lemmingen (gras, mos, en bast van berkebomen) voorkomen. De roofdieren en prooien leven op de toendra, waar naast het koude klimaat, sterke wisselingen in de kwaliteit van het voedsel een rol spelen.

    De lemmingen die voorkomen in het systeem eten gras (voor de duidelijkheid van het model beperken we het voedsel van de lemmingen tot gras). Het gras bevat veel mineralen. Doordat de lemmingen het gras eten, komen deze mineralen in hun uitwerpselen terecht. Deze uitwerpselen zijn de belangrijkste bemesting van het gras.
    Eens in de vier jaar treedt een lemmingenplaag op. Dit wordt een plaagjaar genoemd. In dat jaar zijn er ontzettend veel lemmingen, die in een hoog tempo hun gehele leefgebied kaalgrazen. Door de grote aantalllen lemmingen worden deze lemmingen zeer agressief en trekken ze uit hun oorspronkelike leefgebied weg. Bij deze trektocht komen bijna alle lemmingen om. De lemmingen sterven niet alleen bij het oversteken van (te) ruige rivieren, maar vallen voornamelijk te prooi aan roofdieren. Hierdoor nemen de aantallen roofdieren snel toe. Hierdoor ontstaan aantalsfluctuaties bij de roofdieren die lijken op die van de lemmingen, maar lopen enigszins achter, omdat roofdieren bij gebrek aan lemmingen op andere prooien gaan jagen.
    Door het koude poolklimaat duurt het erg lang voordat de mineralen die in de uitwerpselen van de lemmingen voorkomen, in de bodem terechtkomen. Hierdoor duurt het enige tijd voordat het gras gaat groeien door de invloed van de bemesting. Het tweede jaar na een plaagjaar herstellen de planten zich langzaam. Het aantal lemmingen neemt echter nog maar langzaam toe, omdat het fosforgehalte in de bodem nog steeds te laag is om een goede melkzetting bij de vrouwtjeslemmingen te bereiken. Pas in het derde of vierde jaar na een plaagjaar is het fosforgehalte in de plantengroei zo hoog, dat een goede melkzetting bereikt wordt. Het aantal lemmingen kan dan in korte tijd weer zeer sterk toenemen, waardoor een nieuwe plaag ontstaat.

    Ga naar terug naar index

    Uitleg van het simulatieprogramma

    Het simulatieprogramma start men door op de button 'Start Biosphere' (hieronder) te klikken. Men krijgt dan een venster te zien waarin buttons staan en waarin een grafiekscherm is afgebeeld. Het model wordt gestart door op de button 'continue' te klikken. In het grafiekscherm worden dan een aantal lijnen zichtbaar. Een lijn geeft aan hoeveel prooien, roofdieren of hoeveel gras er op dat moment aanwezig is. Elk vertikaal streepje staat voor een jaar tijd. Er is dus steeds af te lezen hoeveel prooien, roofdieren en gras er op een bepaald moment aanwezig zijn.
    Links naast het grafiekscherm zijn de waarden van de lijnen op dat moment te zien. Ze veranderen wanneer de grafiek verandert. In dit voorbeeld zijn deze waarden niet aanpasbaar. Als je een waarde veranderd, zal je zien dat de waarde direct weer terug springt naar de waarde die hij had.
    Door op de verschillende buttons te klikken, kan het model gestopt, opnieuw gestart of op pauze gezet worden. Door op 'continue' te klikken gaat het model dan weer lopen.


    Ga naar terug naar index

    Tekst printen

    Het is aan te raden om deze tekst uit te printen en vervolgens als handleiding naast het programma te gebruiken. Voor degene die niet weten hoe je deze tekst moet printen volgt hieronder een beschrijving van de stappen.

    1) Klik ergens in de tekst.
    2) Selecteer de gehele tekst (Druk op 'ctrl+a' of 'appeltje+a' voor MAC).
    3) Kopieer de gemaakte selectie ('ctrl+c' of 'appeltje+c' voor MAC).
    4) Open een willekeurig tekstverwerkingsprogramma (bijvoorbeeld WORD of WP).
    5) Vraag de tekst hierin op met 'paste'
    6) Print tenslotte de tekst uit.

    Ga naar terug naar index